Дэпутат: трэба мяняць грамадскае меркаванне з нагоды адмены смяротнага пакарання
У беларускім грамадстве наспела неабходнасць дэталёва абмеркаваць пытанне аб адмене смяротнага пакарання. Такое меркаванне выказаў старшыня Пастаяннай камісіі па заканадаўстве і судова-прававых пытаннях Палаты прадстаўнікоў Мікалай Самасейка.
“Беларусь ўшчыльную падышла да таго, каб пачаць подробно, празрыста і з шырокай огласке абмяркоўваць ў грамадстве пытанне аб адмене смяротнага пакарання”, - лічыць Мікалай Самасейка. Пры гэтым, па яго думку, трэба ўлічваць геапалітычнае становішча нашай краіны. Беларусь знаходзіцца паміж Захадам, дзе сьмяротнае пакараньне адменена ва ўсіх краінах Еўропы, і Усходам, дзе Кітай “трымае пальму першынства па прымянення смяротнага пакарання”. Дэпутат перакананы, што Беларусь у вырашэнні гэтага пытання “не павінна азірацца ні ў тую, ні ў другі бок, у нас свой шлях”.
Паводле слоў парламентарыя, большасць краін Еўропы, якія адмянілі смяротную кару, зрабілі гэта насуперак грамадскаму думку, пасьля яно стала трансфармавацца, і людзі падтрымалі рашэнне ўладаў.
Аднак дэпутат перакананы, што пайсці па такім шляху ў Беларусі было б няправільна. “Аднойчы ўлада ўжо раіліся з народам па нагоды адмены смяротнага пакарання. Таму ўводзіць забарону лагічна толькі ў тым выпадку, калі людзі на рэферэндуме прагаласуюць за такое рашэнне”, - сказаў дэпутат. Пакуль, мяркуючы па апытаннях, у беларускім грамадстве пераважаюць прыхільнікі захавання вышэйшай меры пакарання. Таму праводзіць рэферэндум зараз і атрымаць той жа адказ, што і ў 1996-м, - немэтазгодна. Спачатку трэба паступова мяняць грамадскае меркаванне, перш за ўсё праз СМІ, упэўнены Самасейка. Са свайго боку дэпутат выказаў гатоўнасць выступіць з ініцыятывай аб правядзенні парламенцкіх слуханняў па нагоды магчымай адмены смяротнага пакарання на вясновай сесіі ў 2010 годзе.
Парламентарый лічыць, што ў цяперашні час у Беларусі можна ўвесці мараторый на прымяненне смяротнай кары. Менавіта на прымяненне, таму што мараторый на прызначэнне такога пакарання можна расцэньваць як умяшальніцтва ў судовую дзейнасць. Па яго словах, для ўвядзення мараторыя необязательна падтрымка большасці насельніцтва, так як гэта рашэнне носіць часовы характар, “можна паспрабаваць і паглядзець, што з гэтага атрымаецца”.
З часу правядзення рэферэндуму ў 1996 годзе ў краіне вельмі многае змянілася: стабілізавалася крымінагенная абстаноўка, палепшылася сацыяльна-эканамічнае становішча. Істотныя змены адбыліся ў тым ліку і ў судовай практыцы. Па інфармацыі дэпутата, у 1996 годзе да сьмяротнага пакараньня былі асуджаныя 46 чалавек, а ў 2009-м - толькі 2, або ў 23 разы менш. Гэта тлумачыцца тым, што з 1999 года з’явілася альтэрнатыва смяротнага пакарання - пажыццёвае заключэнне. Акрамя таго, скарацілася колькасць артыкулаў Крымінальнага кодэкса, у якіх прадугледжана выключная мера пакарання. Суды сталі ўсё радзей приговаривать як да сьмяротнага пакараньня, так і да пажыццёвага зняволення. “Калі верыць супернікам адмены смяротнага пакарання, якія разглядаюць яе як стрымліваючы фактар, то колькасць злачынстваў павінна было б вырасці. Аднак тэндэнцыя зваротная - паменшылася колькасць як пакаранняў, так і саміх злачынстваў”, - сказаў Самасейка.
Па яго перакананні, у спрэчцы аб адмене або захаванні смяротнага пакарання няма і не можа быць пераможцаў, бо “гэта пытанне не прававой, а палітычны”. Ёсць важкія аргументы як “за”, так і “супраць”. Прыхільнікі вышэйшай меры сцвярджаюць, што пакараньне - стрымліваючы фактар, праціўнікі гавораць аб магчымасці судовых памылак. “З абодвух бакоў можна знайсці да дзесятка довадаў і абгрунтаванняў. Але самы важкі з іх - гэта адсутнасць аргументаў за захаванне смяротнага пакарання”, - рэзюмаваў Самасейка.
