Напярэдадні Міжнароднага дня інвалідаў, які адзначаецца сёння, 3 снежня, мы пабывалі ў гасцях у незвычайнай сям’і, якая ўтварылася дзякуючы праекту “Новыя формы пражывання для маладых людзей з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця ў Беларусі”. Гэты праект ажыццяўляе грамадскае аб’яднанне “Беларуская асацыяцыя дапамогі дзецям-інвалідам і маладым інвалідам пры падтрымцы Федэральнага аб’яднання” Жыццёвая дапамогу для людзей з разумовымі абмежаваннямі “(Германія).
“Ура! Гол!” - Шчыра радуецца Ромка, калі абаронца БАТЭ заганяе футбольны мяч у вароты лиссабонцев “Бэнфіка”. Пад заслону матча на пліце закипает вада - заўзятары збіраюцца на кухні, каб за гарбатай з ватрушками абмеркаваць усе навіны адыходзячага дня. А за дзень хлопцы перарабілі цэлы “воз” спраў у майстэрнях пры праваслаўным прыходзе іконы Божай Маці “Усіх тужлівых Радасць”. Плюс маленькая “тележка” хатніх клопатаў. Мікалай зладзіў Вялікае мыццё, Раман заняўся прасаў пасцельнай бялізны, а хозяюшки Таццяна і Галіна падрыхтавалі надзвычайны вячэру: Тефтель пад чесночным соусам і грыбной салата - проста пальчыкі оближешь!
Усё, што адбываецца ў цуда-кватэры па праспекце Любімава, для большасці з нас дзіўна. Бо ў Беларусі для людзей з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця да гэтага часу не існуе сістэмы сопровождаемого пражывання па-за сям’і. А значыць, няма альтэрнатывы псіханеўралагічнымі інтэрнатам для дарослых.
- Мы спадзяемся, - распавядае спецыяліст па сацыяльнай рабоце Алена Бойка, - што дадзены праект дакажа: суправаджаецца пражыванне абыходзіцца дзяржаве значна танней, чым ўтрыманне інвалідаў у інтэрнатах, патрабуе вялізнага штата супрацоўнікаў, а значыць, і вялікіх выдаткаў. Да таго ж у установах інтэрнатных тыпу усю працу за людзей выконваюць супрацоўнікі, а нашы хлопцы многія рэчы могуць рабіць абсалютна самастойна. І самае важнае - такая форма пражывання людзей з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця дапаможа маладым інвалідам, магчыма, упершыню ў жыцці адчуць сябе самастойнымі і незалежнымі ад бацькоў, павысіць якасць жыцця.
Праект стартаваў у сакавіку бягучага года. Сёння ў “адчыненых дзвярах” (так называецца кватэра-інтэрнат у сталічным мікрараёне “Паўднёва-Захад”) пражывае другая чацвёрка маладых людзей - двое хлопцаў і дзве дзяўчыны, ва ўзросце 24-28 гадоў. Праз некалькі дзён пачнецца новая змена, якая прадоўжыцца 3-4 месяца.
Днём хлопцы наведваюць майстэрні тэрытарыяльных цэнтраў сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва, а таксама грамадскіх і царкоўных арганізацый. А раніцай і ўвечары вучацца дарослай жыцця - самастойна сціраць, прыбіраць, Кулінарыя, рабіць пакупкі ў краме … Хлопцы жывуць у інтэрнаце з панядзелка па пятніцу, а на выхадныя раз’яжджаюцца па дамах - радаваць набытымі навыкамі бацькоў.
Спраўляцца з хатнімі цяжкасцямі дзецям дапамагаюць спецыялісты па сацыяльнай рабоце грамадскага аб’яднання “Беларуская асацыяцыя дапамогі дзецям-інвалідам і маладым інвалідам”. Як правільна пераключаць рэжымы на пральнай машыне, дзе на пачку соку знайсці тэрмін прыдатнасці, якімі прыправамі сдобрить суп - што для звычайных людзей банальные дробязі, для дзяцей - цэлая навука.
- Дзяўчынкам мы дапамагаем прывіць густ, расказваем пра тонкасці, якія можа растлумачыць толькі жанчына. Гэта асабліва актуальна для тых, хто жыве без маці, - распавядае Алена Бойка.
- Наша задача, - працягвае спецыяліст па сацыяльнай рабоце Ірына Логвін, - максімальна дазваляць нашым хлопцам і дзяўчатам рабіць усё самастойна, ненадакучліва кантроль працэс, дапамагаючы саветамі. І, вядома ж, хваліць нашых выхаванцаў - похвала стымулюе такіх хлопчыкаў і дзяўчынак, дапамагае паверыць у сябе, у свае сілы, у важнасць той работы, якую яны робяць.
Паводле слоў Алены Бойка, сёння ў Беларусі створана сістэма падтрымкі для “асаблівых” людзей: працуюць цэнтры карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі, спецыяльныя дзіцячыя сады, школы, групы ў ПТВ, аддзяленні дзённага знаходжання для інвалідаў. Аднак, лічыць спецыяліст, усе затрачаныя сілы і сродкі адным махам перакрэслівае пасля таго, як чалавек трапляе ў чатыры сцяны інтэрната. Мэтазгодна і выгодней даць такім людзям магчымасць пражывання з суправаджэннем. У многіх дзяцей няма праблем з жыллём - неабходная толькі дапамогу спецыялістаў сацыяльнай сферы абслугоўвання. Наведаць такога чалавека, каб дапамагчы замовіць талончык да ўрача або купіць у краме прадукты - значна прасцей і танней, чым выконваць за яго ўсю працу ў інтэрнаце, які ніколі не кампенсуе хатні ўтульнасць і цяпло. Па такой схеме ўжо працуюць у многіх еўрапейскіх краінах. А ў Расіі і Украіне рэалізуюцца аналагічныя праекты.
Хочацца спадзявацца, што гэты маленькі добры праект з часам стане неад’емнай часткай сацыяльнай палітыкі Беларусі.
